ރިޕޯޓް: ތިނަދޫ އަލުން އާބާދުވުން، ހިތާމައިން ފެށި އުންމީދުގެ އައު ފަތިހެއް

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ހިނގައިދިޔަ އެންމެ ހިތާމަވެރި އަދި އެހާމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ހާދިސާއަކީ ހުވަދުއަތޮޅު ދެކުނުބުރީ ތިނަދޫން މީހުން ބޭލުމާއި، އޭގެ ފަހުން އެ ރަށް އަލުން އާބާދުވުމުގެ ދިގު ދަތުރެވެ. ތިނަދޫއަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ވިޔަފާރިއާއި އިލްމީ ގޮތުންނާއި އާބާދީގެ ގޮތުން މުޅި ހުވަދުއަތޮޅުގައިވެސް އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވުނު، ޒަމާންވީ މުއްސަނދި ތާރީޚެއް އޮތް ރަށެކެވެ. ނަމަވެސް، ސިޔާސީ ކޯޅުންތަކެއްގެ ތެރެއިން އެ ރަށަށް ކުރިމަތިވި ހިތްދަތި ދުވަސްތަކަކީ ދިވެހި ތާރީޚުގެ ކަޅު ސަފުހާއެކެވެ.

ތިނަދޫން މީހުން ބާލަން މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ 1959 ވަނަ އަހަރު ދެކުނުގެ ތިން އަތޮޅު (ސުވަދީވް ބަޣާވާތް) މާލޭގެ މަރުކަޒީ ވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ތެދުވެ ވަކިވެގަތުމާ ގުޅިގެން އުފެދުނު ސިޔާސީ ހަމަނުޖެހުންތަކެވެ. މި ހަރަކާތުގައި ތިނަދޫ ރައްޔިތުން އިސް ދައުރެއް އަދާކުރުމުގެ ސަބަބުން، އޭރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އިބްރާހީމް ނާސިރުގެ ސަރުކާރުން ހިންގެވި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި 4 ފެބުރުއަރީ 1962 ގައި ތިނަދޫ ވަށައިލައި، މުޅި ރަށުން މީހުން ބާލައި، ރަށް ސުންނާފަތިކޮށް އަންދައިލިއެވެ.

ތިނަދޫން މީހުން ބޭލުމާއި، އޭގެ ފަހުން އެ ރަށް އަލުން އާބާދުވުމުގެ ދިގު ދަތުރުގެ އޭއައި ފޮޓޯއެއް

މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާއަށްފަހު، ތިނަދޫ ރައްޔިތުންނަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހުނީ ބަޔާންކުރަން ދަތި ހިތްދަތި ދުވަސްތަކަކާއެވެ. އެތައް ހާސް ރައްޔިތުންނެއް އަވަށްޓެރި އެކި ރަށްރަށަށް، ޚާއްސަކޮށް ހުވަދުއަތޮޅުގެ އެހެން ރަށްރަށަށް ހިޖުރަކުރަން ޖެހުނެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ކާބޯތަކެއްޗާއި ބޯހިޔާވަހިކަން ނުލިބުމުގެ ސަބަބުންނާއި، ފެތުރުނު ބަލިމަޑުކަމުގައި ވެސް އެތައް ބަޔަކު މަރުވެގެން ދިޔައެވެ. މިއީ ތިނަދޫގެ ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި މިއަދުވެސް އޭގެ ފުން ޒަޚަމްތަކެއްވާ ކަމެކެވެ. އަދިވެސް އެ ރައްޔިތުންގެ ޝުއޫރުތައް ގުޅިފައިވަނީ އެ ދުވަހު ލިބުނު އަނިޔާއާއި، ގެދޮރު ގެއްލި ނިކަމެތިވި ހަނދާންތަކާއެކުގައެވެ.

ތިނަދޫ އަލުން އާބާދުވުމުގެ އުންމީދީ ދަތުރު ފެށުނީ 22 އޮގަސްޓް 1966 ގައެވެ. އެއީ މީހުން ބޭލިތާ ގާތްގަނޑަކަށް ހަތަރު އަހަރާއި ބައި ފަހުންނެވެ. ސަރުކާރުން އެ ރަށުގައި އަލުން ވަޒަންވެރިވުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުން، އެންމެ ފުރަތަމަ އެނބުރި ދިޔަ މީހުންނަށް އެރަށް ފެނުނީ ޖަންގައްޔަކަށް ބަދަލުވެ، ވީރާނާވެފައިވާ ފަޅު ރަށެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް، ރައްޔިތުންގެ ހިތްވަރާއި އަޒުމާއެކު، އަމިއްލަ ދެއަތުން ގަސްތައް ކަނޑައި، ސާފުކޮށް، އަލުން ފަނުންނާއި ލަކުޑިން ގެދޮރު އަޅައި ރަށް އާބާދުކުރަން ފެށިއެވެ.

ތިނަދޫން މީހުން ބޭލުމާއި، އޭގެ ފަހުން އެ ރަށް އަލުން އާބާދުވުމުގެ ދިގު ދަތުރުގެ އޭއައި ފޮޓޯއެއް

މިއަދު ތިނަދޫ އާބާދުވުމާ ގުޅޭގޮތުން ދައްކާ ވާހަކަތަކަކީ ހަމައެކަނި ހިތާމައިގެ ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ ސާބިތުކަމާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، އަލުން ތެދުވުމުގެ ނަމޫނާ ވާހަކައެކެވެ. "ހަވަރު ތިނަދޫ" ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވި އެ ރަށް، މިއަދު ވަނީ ޒަމާނީ ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ހޯދައި، ދެކުނުގެ އިގްތިސާދީ އަދި ތައުލީމީ މައި ހަބަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ.

ތިނަދޫން މީހުން ބޭލުމާއި، އޭގެ ފަހުން އެ ރަށް އަލުން އާބާދުވުމުގެ ދިގު ދަތުރުގެ އޭއައި ފޮޓޯއެއް

ތިނަދޫ އަލުން އާބާދުވުމުގެ ތާރީޚުން ފެންނަނީ ރައްޔިތުންގެ އެއްބައިވަންތަކަމާއި ނުގުޑާ އަޒުމުގެ ސަބަބުން އަޅިއަށްވެ ވީރާނާވެފައިވާ ބިމަކުން އަލުން އުފަންވެ، މުޅި ގައުމު ފަޚުރުވެރިވާ ފަދަ ތަރައްގީ އެ ރަށަކަށް ލިބިގެންދިޔަތަނެވެ. އެއި މިއަދު ދިވެހި ތާރީޚުގައި ރަންއަކުރުން ފެވިގެންދާނެ ހިތްދަތި ހާދިސާއެކެވެ.